مقدمه — آیا ساخت پرینتر سهبعدی ارزشش رو داره؟
سوال خوبیه. جواب کوتاه: بله، اگر به یادگیری و کنترل کامل علاقه داری. اگر فقط میخوای چاپ کنی، خرید یه پرینتر آماده (مثل Ender 3 یا Kingroon KP3S) منطقیتره. اما اگر میخوای بفهمی پرینتر چطور کار میکنه، بتونی ارتقا بدی، و یه دستگاه دقیقاً مطابق نیازت داشته باشی، ساختن بهترین راهه.
مزایای ساخت پرینتر:
- کنترل کامل: هر قطعه رو خودت انتخاب میکنی — از بورد تا هاتاند
- قابلیت ارتقا: چون خودت ساختی، میدونی چطور آپگرید کنی
- تعمیر آسان: هر قطعهای خراب بشه، میتونی عوض کنی
- یادگیری عمیق: بعد از این کار، هر پرینتری رو میتونی دیاگنوز کنی
- هزینه قابل کنترل: از ۲ میلیون (ساده) تا ۱۵ میلیون+ (حرفهای)
انتخاب کینماتیک: Cartesian یا CoreXY؟
اولین تصمیم مهم: نوع حرکت محورها. سه گزینه اصلی وجود دارد:
| کینماتیک | توضیح | مزایا | معایب |
|---|---|---|---|
| Cartesian | هر محور مستقل حرکت میکنه (X روی Y، Y روی فریم، Z مستقل) | ساده، ارزان، درک آسان | سنگین، سرعت پایینتر، فضای بیشتر |
| CoreXY | دو موتور با تسمه متقاطع، محور X و Y رو کنترل میکنن، Z با دو/سه موتور | سبک، سریع، دقیق، فشرده | پیچیدهتر، سیمکشی حساستر |
| Delta | سه بازوی موازی از بالا، هد آویزون | سریع، زیبا، چاپ دایرهای عالی | کالیبراسیون سخت، فضای چاپ محدود، پیچیده |
قطعات لازم + جدول قیمت تقریبی
این لیست برای یه پرینتر CoreXY با فضای چاپ ۳۰۰×۳۰۰×۳۰۰ مینیمتر است. قیمتها تقریبی و به تومان هستند (قابل تغییر):
| دسته | قطعه | تعداد | قیمت تقریبی (تومان) |
|---|---|---|---|
| فریم | پروفیل آلومینیوم 2020 V-Slot | ~۸ متر | ۸۰۰,۰۰۰ - ۱,۵۰۰,۰۰۰ |
| وصلهها و براکت ۳D printed / آلومینیومی | ۲۰-۴۰ عدد | ۲۰۰,۰۰۰ - ۵۰۰,۰۰۰ | |
| صفحه چاپ (PEI فولادی یا شیشهای) | ۱ | ۳۰۰,۰۰۰ - ۶۰۰,۰۰۰ | |
| حرکت | موتور استپر NEMA17 (سری 17HS4401 یا مشابه) | ۴-۵ عدد | ۱,۰۰۰,۰۰۰ - ۱,۸۰۰,۰۰۰ |
| تسمه GT2 (۶mm بستهبندی) | ۵ متر | ۱۰۰,۰۰۰ - ۲۰۰,۰۰۰ | |
| پولی GT2 (۲۰ دندانه، idler) | ۸-۱۲ عدد | ۲۰۰,۰۰۰ - ۴۰۰,۰۰۰ | |
| میزغلتکی Linear Rail MGN9/MGN12 | ۳ عدد | ۹۰۰,۰۰۰ - ۲,۰۰۰,۰۰۰ | |
| اکسترودر + هد | اکسترودر (BMG Clone یا Orbiter) | ۱ | ۳۰۰,۰۰۰ - ۹۰۰,۰۰۰ |
| هاتاند (Trianglelab CHC أو E3D V6 Clone) | ۱ | ۴۰۰,۰۰۰ - ۱,۰۰۰,۰۰۰ | |
| نازل برنجی ۰.۴mm | ۲-۳ | ۵۰,۰۰۰ - ۱۰۰,۰۰۰ | |
| بورد + الکترونیک | بورد (SKR Pro، Octopus، یا MKS) | ۱ | ۱,۵۰۰,۰۰۰ - ۳,۵۰۰,۰۰۰ |
| منبع تغذیه 24V (Mean Well) | ۱ | ۶۰۰,۰۰۰ - ۱,۲۰۰,۰۰۰ | |
| صفحه حرارتی ( Silicone Heater 240×240) | ۱ | ۳۰۰,۰۰۰ - ۵۰۰,۰۰۰ | |
| پروب یا BLTouch / کاپیلیتاری | ۱ | ۴۰۰,۰۰۰ - ۹۰۰,۰۰۰ | |
| متفرقه | سیم، کانکتور، کابل drag chain | — | ۳۰۰,۰۰۰ - ۶۰۰,۰۰۰ |
| فن خنککننده (۴۰۱۰ و ۵۰۱۵) | ۲-۳ | ۱۰۰,۰۰۰ - ۲۰۰,۰۰۰ |
مجموع تقریبی: ۶,۰۰۰,۰۰۰ - ۱۵,۰۰۰,۰۰۰ تومان
(بسته به کیفیت قطعات و برند بورد)
مرحله ۱: مونتاژ فریم
فریم اسکلت پرینترته. دقت در این مرحله روی کل کیفیت پرینتر تأثیر میذاره.
نصب پروفیلها
- پروفیلهای پایه (بیس) رو روی یه سطح کاملاً صاف بچین
- با براکت ۹۰° یا وصلههای ۳D printed، پروفیلهای عمودی رو نصب کن
- مهم: با گونیا یا اپلیکیشن سطح، قائم بودن گوشهها رو چک کن
- پروفیل بالایی (gantry top) رو نصب کن
- همه پیچها رو سفت کن، ولی نه خیلی محکم — باید امکان تنظیم داشته باشه
مرحله ۲: سیستم حرکتی (موتور + تسمه)
در CoreXY، دو موتور (A و B) با تسمههای متقاطع، حرکت X و Y رو تولید میکنن. این قسمت نیاز به دقت بالایی دارن.
نصب موتورها
- موتورهای X و Y رو روی فریم نصب کن
- موتور Z رو پایین ستونها بذار (برای CoreXY معمولاً ۲ تا Z)
- موتور اکسترودر رو روی gantry یا extrusion بالایی
تسمهگذاری CoreXY
نقشه تسمهگذاری CoreXY حساسترین قسمت مکانیکی پرنتره. الگوی استاندارد:
- تسمه A: موتور A → پولی idler بالا → اکسترودر (سمت A) → پولی idler پایین → برگشت به موتور A
- تسمه B: موتور B → پولی idler بالا (سمت مقابل) → اکسترودر (سمت B) → پولی idler پایین → برگشت به موتور B
- تسمهها باید کاملاً موازی و با کشش مساوی باشن
مرحله ۳: اکسترودر و هاتاند
اکسترودر فیلامنت رو به هاتاند میرسونه. هاتاند فیلامنت رو ذوب میکنه و از نازل خارج میکنه.
انواع اکسترودر
| نوع | توضیح | قیمت تقریبی |
|---|---|---|
| BMG Clone (Direct) | دو گیرهای، gear-driven، برای شروع عالی | ۳۰۰-۴۰۰k |
| Orbiter v2 | سبک، سریع، طراحی شده برای سرعت بالا | ۷۰۰-۹۰۰k |
| Bowden (Tube) | موتور دور از هد، فیلامنت از تیوب میره — ارزانتر ولی retraction بیشتر لازمه | ۲۰۰-۳۰۰k |
هاتاند (Hotend)
برای شروع، یه Trianglelab CHC یا E3D V6 Clone کافیه. برای کیفیت بالاتر و دمای بیشتر (نایلون، پلیمر مهندسی)، Rapido یا Dragon بهتره.
- نازل رو روی ۰.۴mm شروع کن — همهکارهترین سایز
- پس از نصب، ترمیم حرارتی (heatbreak) رو با خمیر حرارتی نصب کن
- ترموفور (thermistor) رو دقیقاً در جای خودش بذار — اگه بیرون باشه، دما اشتباه نشون میده
مرحله ۴: بورد و سیمکشی
بورد مغز پرینتره. موتورها، هیترها، فنها و سنسورها همه بهش وصل میشن.
انتخاب بورد
| بورد | توضیح | قیمت تقریبی |
|---|---|---|
| SKR Pro v1.2 | ۸ درایور TMC2209، STM32F407، عالی برای CoreXY | ۲-۲.۵M |
| BTT Octopus Pro | ۸+ درایو، ولتاژ بالا، حرفهای | ۳-۳.۵M |
| MKS Gen L v2.1 | ارزان، ساده، ۴-۵ درایو، مناسب بودجه محدود | ۱.۲-۱.۵M |
سیمکشی
- اول منبع تغذیه رو وصل کن — ۲۴V به بورد
- موتورها رو وصل کن — هر موتور ۴ سیم
- هیتر هاتاند و هیتر صفحه رو وصل کن
- ترموفور (دماسنج) هاتاند و صفحه رو وصل کن
- فنها (part cooling + hotend cooling) رو وصل کن
- پروب/BLTouch رو وصل کن
- اندستاپها (X, Y, Z) رو وصل کن
A+ A- B+ B-. اگه موتور در راه اشتباه حرکت کرد، کافی یکی از زوجهای A یا B رو معکوس کنی. اکثر بوردها این رو با علامت ! در dir_pin درست میکنن (به جای تعویض فیزیکی سیم).
مرحله ۵: نصب فریمور
دو گزینه اصلی: Marlin یا Klipper. هر دو کار میکنن، ولی مزایای متفاوت دارن.
| ویژگی | Marlin | Klipper |
|---|---|---|
| نصب | کامپایل و فلش روی بورد | نصب روی Raspberry Pi / Orange Pi + فلش فریمور سبک |
| تنظیمات | کامپایل مجدد لازم | فقط ویرایش printer.cfg |
| Input Shaping | محدود | عالی (نرمافزاری یا با ADXL345) |
| Web UI | محیط موجود (ESP3D) | Mainsail / Fluidd |
| برای شروع | سادهتر | نیاز به Orange Pi |
برای نصب Marlin، مستندات رسمی Marlin رو دنبال کن. برای نصب Klipper، راهنمای کامل نصب Klipper رو که نوشتیم بخون.
مرحله ۶: کالیبراسیون اولیه
بعد از نصب فریمور و اتصال بورد، وقت کالیبراسیونه. این مرحله حساسترین قسمته.
۱. بررسی جهت موتورها
هر موتور رو دستی (با G-code) حرکت بده:
G28(homing) — اگه موتورها در جهت اشتباه حرکت کردن،dir_pinرو معکوس کنG0 X50 F1000— باید ۵۰mm در جهت +X حرکت کنه- اگه حرکت غلط بود،
!بهdir_pinاضافه/حذف کن
۲. کالیبراسیون Steps/mm
دقت کن که موتورها دقیقاً به اندازهای که دستور میدی حرکت میکنن:
- یکی از محورها رو با خطکش ۱۰۰mm حرکت بده
- اگه مثلاً ۹۸mm حرکت کرد، steps/mm رو با این فرمول تنظیم کن:
steps_actual × (100/98) - برای اکسترودر هم همین کار رو با فیلامنت و خطکش انجام بده
۳. Bed Leveling
- دستی: کاغذ بین نازل و صفحه، ۴ گوشه + وسط رو تنظیم کن
- خودکار: BLTouch یا پروب کاپیلیتاری +
G29(Marlin) یاBED_MESH_CALIBRATE(Klipper) - پس از mesh، فایل تنظیمات اولچاپ (start G-code) رو تنظیم کن که هر بار mesh رو اعمال کنه
۴. PID Tuning
هاتاند و صفحه هر دو PID tuning لازم دارن:
- Marlin:
M303 E0 S200 C8(برای هاتاند در ۲۰۰°C) - Klipper:
TUNE_PID HEATER=extruder - مقادیر Kp, Ki, Kd رو در تنظیمات ذخیره کن
۵. Flow Rate Calibration
چاپ یه مکعب توخالی (hollow cube) و اندازهگیری دیوارهها:
- اگه دیواره از ۰.۴mm ضخیمتر بود، flow کم کن (مثلاً از ۱۰۰% به ۹۵%)
- اگه نازکتر بود، flow زیاد کن
چاپ اول — چی چاپ کنیم؟
اولین چاپ نباید چیزی پیچیده باشه. اینها رو امتحان کن:
| فایل تست | هدف | زمان تقریبی |
|---|---|---|
| 3DBenchY | تست overhang، پل، سطوح منحنی | ۳۰-۴۰ دقیقه |
| Temperature Tower | پیدا کردن دمای بهینه متریال | ۳-۴ ساعت |
| Retraction Test | تنظیم فاصله retraction | ۲۰-۳۰ دقیقه |
| Flow Cube | کالیبراسیون flow rate | ۱۵ دقیقه |
سوالات متداول
چقدر طول میکشه پرینتر بسازم؟
برای یه CoreXY متوسط، با قطعات آماده و راهنمای دقیق، حدود ۲۰-۴۰ ساعت کار واقعی لازمه. اگه قطعات رو خودت ۳D print کنی یا سیمکشی پیچیده باشه، بیشتر.
ساختن پرینتر از خریدن ارزونتره؟
نه همیشه. یه Ender 3 حدود ۴-۵ میلیون تومنه. اگه قطعات اختصاصی بخری (Linear Rail باکیفیت، Orbiter، بورد قوی)، هزینهت میتونه به ۱۰ میلیون+ برسه. اما پرینتری که خودت میسازی، از یه Ender خیلی بهتره — سریعتر، دقیقتر، و قابل ارتقا.
کدام قطعات رو نباید ارزون بگیرم؟
منبع تغذیه (برای ایمنی)، بورد (برای پایداری)، و تسمه (برای دقت). بقیه رو میتونی با نسخههای اقتصادی شروع کنی و بعداً آپگرید کنی.
به چه فریموری شروع کنم؟
اگه میخوای ساده شروع کنی: Marlin. اگه به دنبال کیفیت و سرعت هستی: Klipper (به راهنمای نصب Klipper ما نگاه کن).
آیا برای ساخت پرینتر به چاپ سهبعدی دسترسی لازم دارم؟
بله، برای وصلههای پلاستیکی (مثل براکتهای موتور و گیرههای تسمه). اگه پرینتر نداری، میتونی این قطعات رو از DIMORA سفارش بدی یا از فروشگاههای آنلاین تهیه کنی.
قطعات ۳D Printed برای پرینترت لازم داری؟
وصلههای CoreXY، براکت موتور، گیره تسمه — همگی قابل سفارش
ثبت سفارش قطعه ←